Overall Equipment Effectiveness - Całkowita efektywność maszyn i urządzeń.
Wojciech Mączyński
W obecnych czasach w firmach produkcyjnych wśród wskaźników (KPI), można coraz częściej spotkać wskaźnik o tajemniczo brzmiącym skrócie OEE. W firmach gdzie taki skrót istnieje, często jest powtarzany jak mantra na wszelkiego rodzaju spotkaniach produkcyjnych i podejmowane są próby jego interpretacji. W wielu przypadkach jest podawany jako suchy wskaźnik - poziom w procentach. Na zebraniach często rzucane jest hasło “Dlaczego taki niski” i “W następnym miesiącu ma być wyższy” i co wówczas...
Tutaj rodzi się znak zapytania, rodzą się wątpliwości w jaki sposób mam go podnieść, w jaki sposób spowodować aby ten wskaźnik był wyższy? Jest kilka sposobów na to, aby następnym razem wskaźnik ten był na satysfakcjonującym poziomie - czasami żongluje się liczbami na papierze - zgodnie z myślą “papier wszystko przyjmie”.
Czy jednak to jest właściwe? Czy właściciele odpowiedzialni za prezentację tego wskaźnika będą mieli spokój (do następnego spotkania)? Czy tak powinna być prowadzona analiza? Czy po to potrzebujemy mierzyć wskaźnik OEE? Te pytania można mnożyć w nieskończoność, ale najważniesze jest to aby zacząć od podstaw. A mianowicie....
Czym jest współczynnik OEE?
Overall Equipment Effectiveness
Wskaźnik OEE - Całkowita Efektywność Maszyn i Urządzeń (Overall Equipment Effectiveness) jest kluczowym wskaźnikiem opisującym efektywność zainstalowanego sprzętu w przedsiębiorstwie. Wskaźnik ten w sposób kompleksowy opisuje trzy główne obszary działalności biznesowej przedsiębiorstwa: Dostępność, Efektywność Wykorzystania oraz Jakość produkowanych wyorbów. Główny aspekt liczenia wskaźnika OEE jest skierowany na ukazanie kierunków prowadzonych działań doskonalących procesy produkcyjne.
W łatwy sposób można zidentyfikować wąskie gardła jak również zidentyfikować główne problemy jakie znajdują się w przedsiębiorstwie. Aby w umiejętny i efektywny sposób zlokalizować wyżej wymienione aspekty, należy w dokładny sposób zbierać dane z procesów produkcyjnych. Współczynnik OEE jest również miernikiem wdrażanych udoskonaleń oraz pozwala w łatwy sposób obliczyć korzyści wynikające z doskonalenia i eliminacji poszczególnych problemów.
W jaki sposób mierzyć wspólczynnik OEE?
Metodologia pomiaru współczynnika OEE (Overall Equipment Effectiveness)
W celu obliczenia wskaźnika należy w prawidłowy sposób zebrać dane z produkcji. Istnieje wiele sposobów zbierania danych poprzez manualne spisywanie czasów (dość czasochłonne) po elektroniczny sposób zbierania danych bazujący na czasie pracy maszyny. Dwa sposoby są jak najbardziej prawidłowe. Jednakże jak już zostało wspomniane wyżej, dane zbierane są po to, aby móc je w późniejszym czasie przeanalizować i wypracować działania doskonalące. W początkowym stadium wdrożenia wskaźnika OEE (Całkowita Efektywność Maszyn i Urządzeń) zalecane jest ręczne zbieranie danych przez operatora - w przypadku jakiejkolwiek anomalii, zatrzymania produkcji informacja ta (czas trwania postoju) powinna być zanotowana przez operatora w formularzu. Poniżej pokazany jest przykład formularza, w których wszelkie postoje podzielone są na trzy grupy:
1. Straty Dostępności
- Awarie,
- Przezbrojenia
- Regulacje
2. Straty Wykorzystania
- Praca jałowa,
- Praca półautomatyczna,
- Brak materiału
- Zatrzymanie
- Uruchomienie
3. Straty Jakości
- Braki,
- Złom,
- Poprawki,
- Próby technologiczne,
Wszelkie zatrzymania odnotowywane są przez operatora w postaci kresek pionowych odzwierciedlających 5 minutowy postój, w odpowiedniej kratce. Wszystkie postoje są odnotowywane jako 5 minutowe zatrzymania - to jest pewne uproszczenie, jednakże obserwując wiele przypadków, operatorzy zazwyczaj odznaczają wszelkie postoje jako wielokrotność 5-ciu minut.
W jaki sposób zwizualizować wskaźnik OEE (Całkowita Efektywność Maszyn i Urządzeń)?
Odzwierciedlenie czasu pracy maszyn i urządzeń
Dane zebrane podczas pracy maszyny można w łatwy sposób przedstwić w postaci graficznej. Postać graficzna przedstawia w jaki sposób maszyna pracuje - czas efektywny i ile czasu jest stracone na wszelkiego rodzaju anomalie występujące podczas dostępnego czasu produkcyjnego.
Poniższy rysunek przedstawia graficzne odzwierciedlenie pracę maszyny.
Jak widać na powyższym rysunku wszystkie anomalie są pogrupowane w trzy części i w jakimś stopniu zabierają one dostępny czas, w którym maszyna powinna produkować wyroby. Obliczenie poszczególnych składowych odbywa się w sposób intuicyjny, a mianowicie odczytanie odpowiednich wartości czasu z wykresu.
Składowa dostępności jest obliczana w następujący sposób:
Współczynnik dostępności W1
= __________________ x 100 = A%
Availability Czas dostępny brutto
W1- czas pozostały po odjęciu strat związanych z dostępnością.
Składowa wykorzystania jest obliczana w następujący sposób:
Współczynnik wykorzystania W2
= ____ x 100 = E%
Efficiency W1
W2- czas pozostaly po odjęciu strat związanych z wykorzystaniem od W1.
Składowa jakości jest obliczana w następujący sposób:
Współczynnik jakości W3
= ____ x 100 = Q%
Quality W2
W3- czas pozostaly po odjęciu strat związanych z jakością od W2.
Wskaźnik OEE to iloczyn wyżej wymienionych składowych. Inny sposób obliczania wskaźnika to iloraz czasu efektywnego i czasu ogólnie dostępnego.
Wyżej wymieniony sposób obliczania wskaźnika OEE jest sposobem obiektywnym, który pozwala wychwycić wszelkiego rodzaju zatrzymania co umożliwia dokonanie pełnej analizy.
W jaki sposób analizować wskaźnik OEE?
Analiza pracy maszyn i urządzeń przy pomocy wskaźnika OEE (Overall Equipment Effectiveness).
Po określeniu wskaźnika OEE zgodnie z wyżej przedstawioną metodologią nadchodzi czas na dokonanie analizy. Jednym ze skutecznych metod jest zebranie wszystkich danych z danego okresu rozliczeniowego i przedstawienie ich w postaci wykresu Pareto. Poniższy rysunek przedstawia taki wykres dla wszystkich rodzajów zatrzymań jakie zaobserwowano podczas pracy maszyny.
Wykres Pareto przedstwia poszczególne straty zanotowane w pracy urządzeń od najwyższej do najniższej. Z tak przedstawionego sposobu przedstawienia problemów identyfikowalnych z pracą maszyn można w łatwy sposób wybrać te najbardziej kluczowe i wypracować udoskonalenia celem zminimalizowania występowania danej straty.
W wielu przedsiębiorstwach brakuje procesu analizy i wypracowywania odpowiednich udoskonaleń, które mogą w zanczący sposób zredukować koszty produkcji, a tym samym podnieść produktywność przedsiębiorstwa.
Poniżej przedstawione są wyniki dokonania szczegółowej analizy pracy maszyn w jednym z zakładów motoryzacyjnych w Rosji. Wyniki zebrane są w tabeli:
Jak widać z powyższej tabeli oszczędności związane z wzrostem OEE są znaczące. Koszty jakie były związane z niskim wskaźnikiem OEE około 38% były ogromne - ilość straconej produkcji, czasu i pieniędzy. W końcowym efekcie w opisywanym zakładzie zrezygnowano z dwóch maszyn, które produkowały komponenty na dwie linie produkcyjne - jedna maszyna mogła swobodnie (przy OEE na poziomie 80%) dostarczać komponenty na dwie linie produkcyjne. Przed wdrożeniem OEE i dokonaniem usprawnień były 3 maszyny i każda z nich z podobnym poziomem wskaźnika OEE.
Czy warto stosować współczynnik OEE?
Wskaźnik Overall Equipment Effectiveness - jako benchmarking wdrażania udoskonaleń.
Jak widać z powyżej przedstawionego przykładu, prawidłowe stosowanie i obliczanie wskaźnika OEE może przynieść ogromne korzyści dla przedsiębiorstwa, jak również obrazować stopień wdrażania udoskonaleń w przedsiębiorstwie.
Wskaźnik OEE nie jest kolejnym wskaźnikiem w strukturach KPI przedsiębiorstwa, który należy miesięcznie przygotowywać i prezentować na wszelkiego rodzaju zebraniach, aby w ten sposób zapełnić czas przeznaczony na tego typu spotkania. Jest to wskaźnik dedykowany przede wszystkim operatorom, aby usprawniać ich pracę zgodnie z mottem “ Rób to samo, tylko przy mniejszym wysiłku”. Oszczędności wynikające z poprawy wskaźnika OEE niech dla osób zarządzających będzie sprawą drugorzędną, czy wręcz uboczną - bo skoro pracownicy produkcji będą zaangażowani w podnoszenie wskaźnika OEE to oszczędności prędzej czy później na pewno będą - jednakże niech w pierwszej kolejności będą one odczuwane dla pracowników produkcyjnych.
)
)
)
)
)